Hevtêkistî weku zarav ne ji mêje peydbûye, ew di hunerê mudêrnîzm û post mudêrnîzmêda peydabûye. Hevtêkistî ew têkiste yê dihête avakirin ji wergirtin û birhatinên ne rûnkirî ji têkistên dî. Zaravê Hevtêkistî ji layê vekolera ferensî ya di ´eslê xoda bulgarî (Culya Kirîstuva)yê li sala (1967) û di gotara ewêda ya li jêr navunîşanê (Baxtîn – Peyv, Dyalog, roman) hatye bikar´înan. Vê vekolerê tyora têkistî li ser bingehê berhemê ewê li sala (1924)yê bi navunîşan (arîşa naverok û ruxsarê di berhemê edebîda) di evê vekolînêda amaje bi ewê çendê daye ji bilî ewî waqi´ê hunermend li ser şol diket peywendya nivîserî bi edebê burî û bi edebê hevçerix heye, anku nivîser danustandinê li gel edebî diket. Hizrên (M.Baxtîn)y bi taybet tyora ewî (peyva byanî li ser tyora Hevtêkistî) kartêkirineka mezin li ser Culya Kirîstuvayê kir. Kirîstuva dibêjît ((her têkistek berhemê veguhastin û mêjtina têkistên dîye)). Hevtêkistî êk ji sîmayên serekîyên edeba piştî nîxwazyêye. Tyora Hevtêkistîyê girêdaye bi tyora mirina nivîserî ya (Rulan Part)yve. bi dîtina Rulan Partî giringîya nivîserî nîne ne berî nivîsîna têkistî û ne jî piştî nivîsînê. desthelat tenha ya xwandevanîye li  ser  ewî tiştê hatye Nivîsîn. Rulan Part bi  evî rengî navroka evê dyardê destnîşan diket. her têkistek dibîte Hevtêkistî ko têkistekê dî têda amadeye li ser astên cuda cuda ji têkistê keltûra borî û têkistê keltûra dormandur. her têkistek tevneka nûye hatye vehandin ji wergirtinên kevn! wekî kurd dibêjn tiştek nemaye mezinan negotye. Hevtêkistî hatye avakirin  li ser sê jêderan ewjî evene: ۱- Tyora danustandinê (Dyalogê) ya Baxtînî. 2- Qotabxana formalîstên rosî. 3- Tyora Firdînand Dî Susêrî. Çulya Kirîstuva dibêjît her nivîsînek bi rêka xwandina komeka têkistên berî wê hatye afrandin û her têkistek têkistekê dîtir li navxwe digirît. zaravê Hevtêkistî di edebnasîya hevçerîxda bi şêweyekê berfireh dihête bikar´înan. gelek caran amaje bi wê çendê dihête kirin ko komeka peywendya di navbera têkistanda hene. Mebest ji Hevtêkistîyê peywendyeka derbirînîye digel berhemên  edebîyên dîtir bi rêka teknîkên cuda cuda. hindek ji evan teknîkan bi şêweyekê berfireh di nav berhemên edebîda dihêne bikar´înan. bo nimûne: wergirtin, bikar´înana destewajan, gotinên mezinan…htd. êk ji corên here serekî ewjî wergirtine. êk ji alavên here berçav bo çespandina Hevtêkistîyê wergirtine. ewjî bikar´înana têkistakê dye, amajepêdan bi ruydaneka mêjûy…

Nivîsîn: Dr.Abdî Hacî

Latînî kirin: Xedeng

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *