HEME SALIH FERHAD

PERWERDE Û ZANISTÎ: Sê mehan carekê derketîye, kovareke perwerdegarî û îlmi bûye. Ji alîyê rêxistina perwerdeyî ya Kurdî bi zimanê Erebi û Kurdî li Bexdayê çap bûye. Hejmara ewlîn di sala 1971’an da, hejmara dawîn û ya 17’an ji di sala 1980 da derketîye.

BELAVKIRAWEYÎ RIVANGE (Belavkmna Nezer an ji Nihêrinê): Ji alîyê ede- biyatvanên nûjen, wext bi wext h Bexdayê hatîye weşandin. Serhev sê hejmar derketîye. Hejmara pêşin di sala 1971’an da çap bûye.

BIRAYETÎ: Parça Kurdî ya rojnama siyasî Etlahi ye. Bi Kurdî hatîye weşandin û organa P.D.K. Iraqê bûye. Li Bexdayê heftê carekê derketîye. Xwedîyê rojnamê Hebîb Mihemed Kerîm, sernivîskar ji Dara Tewfiq bûye. Di 26′ ê meha Gulana sala 1972’an da hejmara pêşin derketiyc.

ETLAHÎ: Organa P.D.K.-I, bi zimanê Erebî li Bexdayê wek rojnameyeke rojane hatîye weşandin. Hejmara ewlin di 29’ê meha Avrêlê ya sala 1967’an da derçûye. Di meha Çiriya Paşin ya sala 1968’an da hatîye qedexe kirin. Paşê di 4’ê meha Gulana sala 1970’an da dîsa dest bi weşanê kirîye û heta sala 1974’an 1585 hejmar derketîye, piştra dîsa hatîye qedexe kirm. Pişti 2 salan dîsa derketîye.

BÎRÎ NÛ: Rojnama hefteyî ya çandî ye. Ji aliyê Fexrî Kerîm Zengene va hatîye derxistin. Sernivîskar Dr. Hûsên Qasim Ezîz bûye, û li Bexdayê çap bûye. Di nabeyna 17’ê meha Hezîrana sala 1972 heta Adara 1978’an weşana xwe domandîye. Ev rojname Kurdi, parçeki rojnama Erebi ya Elfikir bûye.

GIZING (Zereqiya Tavê): Kovara edebî ye û ji aliyê Yekitîya Nivîskarên Kurdistan – şaxa Kerkûkê, hatîye weşandm. Berpirsîyar, Riza Şivan bûye û hejmara pêşin di sala 1972 meha Avrêlê da der çûye.

NÛSERÎ NÛ (Nivîskarê Nû): Ji aliyê Yekitîya Nivîskarên Kurdistan-şaxa Hewlêrê, hatîye weşandin. Gelek berhemên edebî yên kêrhatî tê da cih girtine. Hejmara pêşin di meha Hezîrana 1972’an, ya dawîn û ya 5’an ji di sala 1980 meha îlonê da hatine weşandm.

HOŞYARÎ KIRÊKARAN (Hişyariya Karkeran): Ji aliyê Yekitîya Giştî ya Karkerên Îraqê va hatîye weşandin. Kovareke hefteyî ye û bi zimanê Erebî û Kurdî derketîye. Bi Kurdî hejmara pêşin di 7’ê meha Çîleya Pêşin ya sala 1972’an da derketîye û rojname ser hev 189 hejmar derketîye.

ROŞINBÎR (Ronakbir): Civata Ronakbirên Kurd-şaxa Hewlêrê ev kovara çandî weşandîye. Sernivîskar Abdulrezzaq Betûşî, berpisîyar ji Ehmed Şerîf bûye. Di meha Avrêla sala 1973’an da hejmara pêşin çap bûye.

BIRAYETÎ: Rojnama siyasî ya rojane ye. Li Bexdayê derketîye, xwediyê wê Hebib Mihemed Kerîm, sernivîskar Dara Tewfîq e. Hejmara yekemîn di yekê meha Çîleya Paşin ya sala 1974’an da derketîye. 25 hejmar derketîye. Hejmara dawin di sala 1974’an meha Sibatê çap bûye.

KOVAR Û ROJNAMEYÊN KU EMIR-DIRÊJ BÛNE

JÎYAN: Rojnameya civaki, edebi û siyasi bûye û heftê carekê derketîye. Bi rêz xwediyê rojnamê Hûsên Nazim û helbestvanê mezin Piremêrd bûne û h Silêmaniyê çap kinne. 553 hejmar derketine.

JÎN: Kovara kulturi ye. Bi rêz xwedi û berpirsîyariya kovarê van kesan kirine: Pîremêrd, Cemîl Sayeb, Nûrî Emîn Mehmûd, şayîrê gewre Goran û Ehmed Zîrek. Li Silêmaniyê çap bûye. Li gora niviskaran, berdewama Rojnama Jîyan bûye. Hejmara pêşin ku li ser hejmara 554 hatîye nivisîn, di sala 1939’an meha Çîleya Paşin da derketîye, heta sala 1963’an bi dirêjahî weşana xwe domandîye.

GELAWÊJ (Meha Tebax an ji navê stêrkekî): Kovara mehane ya edebiyatê ye. Xwediyê wê Îbrahîm Ehmed, berpirsÎyar ji ElladÎn SeccadÎ ye. Hejmara pêşin li Bexdayê, di sala 1939 meha Çileya Pêşin da hatÎye çap kirin. Heta Tebaxa sala 1949’an 105 hejmar hatÎye weşandm.

BEYAN: Kovara huner û edebiyatê bûye û mehê carekê der çûye. EwilÎ ji aliyê Wezareta Agahdarîya Iraqê, paşê ji aliyê Sazîya Çand û Belavkirina Çanda Kurdan hatîye weşandin. Ji serî heta dawîyê di bin berpirsîyarîya Dr. Ekrem Fazil da bûye û li Bexdayê çap bûye. Di meha Çirîya Paşin ya sala 1979’an da hejmara yekemîn derketîye, hejmara 141’an ku ya dawîyê bûye, di sala 1949 meha Adarê da hatîye weşandin

HEVKARÎ: Ewilî ji aliyê Darulcemahir…. paşê jÎ ji aliyê Sazîya Çand û Belavkirina Çanda Kurdan hatîye weşandin. Hejmara pêşin 9’ê Çîleya Paşin sala 1970’an da çap bûye. Heta 14’ê meha Avrêla sala 1988’an 966 hejmar derketîye.

ROJÎ KURDISTAN: Kovara kulturi ya giştî ye. Ji aliyê Komela Çanda Kurdan derdikeve. Hejmara yekemîn di sala 1971 meha Heziranê da çap bûye û heta niha ji weşana xwe didomine,

KORÎ ZANYARÎ KURD – KORÎ ZANYARÎ ÎRAQ (Akademiya Ilmî ya Kurd û Îraq): Dema ewilin ji alîyê Akademîya Ilmî ya kurd dihate derxistin. Hejmara pêşin li Bexdayê di sala 1973’an da çap bû. Wext bi wext derdikeve. Niha ji aliyê Akademiya ilmî ya Îraqê-Beşa KurdÎ tê derxistIN. (Çend hejmar hatîye weşandin, ji alî nivîskar va nehatîye diyarkirin).

ROŞÎNBÎRÎ NÛ (Ronakbirên Nû): Kovara çand û edebiyatê ye û li Bexdayê çap bûye. Ewili ji aliyê Rêxistina Giştî ya Sazîya Perwerdeyî bi zimanê Kurdî hatîye weşandin, paşê ji ali Sazîya Belavkirina Çand û Belavkirina Çanda kurdan hatîye weşandin. Hejmara pêşin di 11’ê meha Çirîya Paşin a sala 1973’an da çap bûye Di demên salê da wek kovarek lêkolînî çap bûye û hêj ji weşana xwe didomine.

OTONOMÎ: Ev kovar li Hewlêrê ji aliyê Meclisa Navça Kurdistanê bi zimanê Kurdî û Erebî tê weşandin. Dawîya sala 1975’an da dest pê kir, heta sala 1988an 58 hejmar derket.

WEŞANÊN EMIR-KIN

PEYJE (Pêlekan): Kovara civakî û edebî ye, ji aliyê Mistefa Şewqî li Bexdayê hatîye weşandin. Hejmara pêşin û ya axirin di sala 1927’an da hatîye weşandin.

ZANISTΠ(lîm): Kovara 15 rojî ya edebiyat û dîrokê ye. Xwedî, Salih Qeftan e û li Silêmanîyê çap bûye. Hejmara ewil û ya paşîn di 25 ‘ê meha Sibata sala 1938’an da çap bûye.

“Weşanên emirkin xên jî yên ku me li jorê behs kir, gelek kovar û rojname ji hatine weşandin. Qismek li beşa rêxistinên siyasê û demokratîk, ya sazîyên perwerdeyî û şexsan me cîh dabû. Qismek jî ji aliyê mamostan, xwendevanan û sazîyên perwerdeyî hatine derxistin, em ê li pêş jî behsa wana bikin.”

WEŞANÊN KU JI ALÎYÊ MAMOSTEYAN HATINE DERXISTIN

HEWLÊR: Ji aliyê komela Mamostên Hewlêrê bi Kurdî û Erebî der çûye. Kovareke hefteyî, civaki û çandî bûye. Hejmara pêşin di sala 1950 16’ê meha Çîleya Pêşin da çap bûye. Heta 27’ê meha Çîleya Pêşin a sala 1953’an weşana xwe domandîye.

Riataza.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *