جۆرج لۆکاش وەک رەوشەنبیر و فیلۆسۆفێ هنگاری یێ کو گەلەک ب هێگلی و مارکسی داخبار، دگەرمە گەرما شەرێ جیهانی یێ ئێکێ دا ل سالا 1914 ـ 1915 پرتووکا خوە یا ناڤدار ب ناڤێ ((رۆمانا دیرۆکی)) وەک تیۆرییا رۆمانێ و مژارەک جەدەلی نڤیسیە.. ل سالێن هەشتییان (( د. سالح جواد الكازم)) ب قەبارەیەک مەزن و ژ 520 بەرپەڕان پێکهاتی عەرەبیکریە.
راستە بەری هینگێ من گەلەک پێزانین سەبارەت وێ پرتووکێ و تیۆرییا رۆمانێ و فیلۆسۆفیا لۆکاشی هەبوون، لێ پشتی لسەر دەمێ بەلاڤبوونا پەژیێ کۆرۆنایێ من خواندنا وێ ب دوماهی ئینای، پتر پێزانین بۆ من پەیادا بوون. ژ ناڤەرۆکا وێ بۆ من دیارە بوو کو ڤەکۆلینا رەهندێن جڕکێشانا فیلۆسۆفییا مارکسی ژی تێدا ددیارن.
ب راستی دەمێ مرۆڤ نڤیسارێن رەخنەگرێن مەزن مینا جۆرج لۆکاشی، باختینی، ئەمبرتۆ ئیکۆی، کۆلن ولسنی و هندەکێن دی، دەربارەی جڕکێشانا فیلۆسۆفییا تیۆرییا رۆمانێ دخوینت، مرۆڤ هەست ب کێماسییەکێ دکەت کو چاوا ئەو شیاینە تێکستێن رۆمانێن رۆژئاڤا و دبت دەڤەرێن دی یێن جیهانێ ژی بخوینن و وەسا ب شێوەیەک ئەکادمی تێکستێن نوو لسەر تێکستێن وان ئاڤا بکەن و خوەشییەکا دی بدەنە خواندەڤانی و رەوشەنبیر و رەخنەگرێن مە نەشێن چارێکا تێکستێن نڤیسەرێن خوە ب وژدان و دیتنەک ئەکادمی بخوینن و وژدانا خوە تەنا کەن.
مەبەستا من، ل دەڤەرا مە بازاڕ ب دروستی بەرەڤاژە، ئەو خواندەڤانێن خەلکەک دبینت شارەزا و خودان شیان ژی پتریا وان تێکستێن وەلاتێ خوە ناخوینن و دبت حوکمەک رەهایی لسەر ددەن و وەسا دیار دکەن کو مە رۆمان نینە، یان ئەو تێکستێن هەین ژی کلاسیکی و ئاست نزمن.
بلا پتر ژ بابەتێ خوە دوور نەکەڤین، دەمێ من پرتووکا لۆکاشی خواندی، ب راستی من شەرم کر کو وی هندەک ناڤ دگۆتن، دیارە رۆماننڤیسێن ناڤدار بووینە و من ژ نوو ناڤێن وان بهیزتن. هەر وەسا هندەک ناڤێن من بهیزتین و خواندین نەئیناینە. دبت وی ب گرنگی نەدیتبت کو ناڤێن وان رۆماننڤیسان بینت، ژ بەرکو وی پتر گۆرەی فیلۆسۆفییا هیگلی، پاشی مارکسی پرتووکا خوە نڤیسیە. ژ بەر هندێ هندەک ژێدەر وەسا دیار دکەن کو لینینی هۆشداری دابوو لۆکاشی ژ رێبازا مارکسی ڤاڕێنەبت.
لۆکاشی، ب رۆحا هیگلی وەسا رۆمان ل قەلەمدایە کو داستانا برژوازییە و هەڤدژیا جڤاکێن هەلگرێن درووشمێن دەمۆکراسی دیار دکەت و دگەهینتە گوپیتکا ئمپریالزمێ. مینا هەر چەپڕەوەکێ خودان پرنسیپ، ئەو وەسا دبینت کو پێگوهۆڕکێ ئمپریالزما کەتخوەر و مێژتنا خوینا جڤاکی، چەپەرێن شۆرشێن سەرانسەرینە ب سەرکێشییا پالە و جۆتیاران، ئاگرێ شۆڕشێن مارکسی ل هندەک وەلاتێن ئۆرۆپی هەلبووین، بەری ئاگرێ شۆڕشا بەلشەفی ل رۆسیا هەلببت دکەتە نموونە، مینا چەپەرێ شۆڕشا ئەلمانی ل سالا 1848 کو دەستپێکن بۆ نەهێلانا دەرەبەگی و ئمپریالزمێ.
دەربارەی قارەمانێ دیرۆکی چ واقعی بت یان ئەفسانەیی بت یان رۆماننڤیسی ژ هەردوکان ئافراند بن، پێدڤییە ب ئەمانەت پەیاما وان بگەهینت و درەوان ل دیرۆکێ نەکەت.
گەلەک تەوەرێن دی د پرتووکێ دا هەنە نڤیسەری گۆرەی فەلسەفەیا خوە لسەر بنەکۆکا فەلەسەفەیێن هیگلی و مارکسی ئازراندینە، خواندەڤانێ زیرەک دشێت ژ مە زیرەکتر بخوینت و گەنگەشەیا وان ب شێوەیەک مژارانە بکەت.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *