نڤیسین: راستی

سینەما ئێك ژ گرنگترین ژانڕێن هونەریە، کۆ ب بەش و تەکنیکا خوەیا تایبەت تایبەتمەندە، سینەما ب هونەرێ حەفتێ تێ ناسکرن، ژبەرکو هەموو هونەرێن دی د ناڤا خوەدا هەمبێز دکە، ژ وان ژی وەکە ( وێنە، مۆزیك، شانۆ،…هتد)، فلم ب ڕێیا شاشەیەکە مەزن ژ بۆ شۆپینەران تێ نیشاندان، سینەما، دیرۆك، کۆلتوور، زمان، جڤاك، چاند و هونەرا مللەتان نیشان ددەت، کۆ ب مەبەستێن جوداجودا فلمێن سینەمایی تێنە درستکرن، ژ وان ژی قازانجا ئابووری، سیاسەتێن وەلاتان،…هتد.
سینەمایا کوردی ژی د دیرۆکا سینەمایێدا بێ بەهرە نینە، وەکو مللەتێن دیێن جیهانێ، لێ بەلێ سینەمایا کوردی ل گۆڕ شەرت و مەرجێن دۆرهێلێ کۆ کورد تێدا ژیاین، هێدی هێدی ب ڕێ کەتیە و گەشە کریە.
ئەزێ ل ڤر باس ل فلمێ (یۆل-YOL ١٩٨٢) – (ڕێ) بکم و ب کەمە نموونە، کۆ ئەڤ فلم یێ سینەماکارێ کورد (یڵماز گۆنای)یە.

فلمێ (یۆل – YOL) – (ڕێ) و یەکەمینێ ڕۆژهەلاتا ناڤەڕاست:
فلمێ ڕێ (یۆل)، دەرهێنەر، نڤیسەر و ئەکتەرێ کورد (یلماز گۆنایی) سیناریۆیا ئەڤی فلمی نڤیسیە، ئەڤی فلمی خەلاتێ (بەلگێن زێڕین) ژ فلمە فیستڤالا (کان)ێ، کو ل سالا (١٩٨٢)ێ وەرگرتیە، کۆ یەکەمین فلم بوو، کۆ ل سەر ئاستێ ڕۆژهەلاتا ناڤەڕاست خەلاتێ ڤی خەلاتی ب دەست خوەڤە بینیت.
د ناڤا مالپەرێ (ئایی، ئێم، دی، بی – IMDb) ڕایتینگا ڤی فلمی (٨.٢)یە، کۆ ئەڤ ژمارەیە ژی ژمارەیەکە گەلەك باشە.
-گونایی و فلمێ یۆل:
دەما کۆ یلماز گۆنایی د زینداندا بوو، (شەریف گورەن) ئەڤ فلمە ل سەر ڕێنمایێن (یلماز گونایی) دەرهێنەری کرییە و فلم دروست کرییە، لێ بەلێ ئەڤ فلمە ل تورکیا ب دوماهیك نەئینایە، پشتی کۆ گونایی خوە ژ زیندانێ خلاس دکە و د ڕەڤە، ئەو پارچەیا فلمی یا مایی ل فرەنسایێ ب دوماهیك دهینت، ژ لایێ (دەنگ و مۆنتاجێ).

هوورگریێن فلمێ یۆل:
گاڤا کۆ گونایی سیناریۆیا ڤی فلمی دنڤیسی ل وێ دەمێ د زیندانێدا بوو، ب هەڤکاریا هەڤالێن خوە کارین ڤی فلمی ب داوی بینن، ئەڤ فلم فلمەکێ (دراما، ڕۆمانسی و دیرۆکیە)، زمانێ فلمی: (کوردی، تورکی) جهێ فلمی: ( تورکیا، سوێسرا، فڕەنسا).
د ئەڤی فلمیدا خالا هەری گرنگ و بهێز بۆ گەهاندنا پەیام و واتایا سەرەکیا ڤی فلمی، گەلەك مفا ژ دیالۆگێ وەرنەگریتە، بەلکو ڤی فلمی کاریە ب ڕێیا دیمەنان هەموو وان ئاخڤتنان ڤەبێژە، یا ڕاستی ژی دیمەن گەلەك جاران ژ بۆ گەهاندنا پەیامێ گەلەك ژ دیالۆگێ بهێزترە، هەروەسا ڤی فلمی کاریە، وان دیمەنان ب ئاوایەکی ڕیالستیك هەموو قولنچکان بگەڕت یێن کۆ د ناڤا دۆرهێلا جڤاکێ کوردی و تورکیدا یەك و یەك وەکە خوە و بێی دەستکاری پێشانی مە بدەت.
-فلمێ یۆل و سینەمایا جیهانی:
دخوازم ل ڤر باس ل تایبەتمەندیەکە دن یا ڤی فلمی بکەم، کۆ جودا ژ چیرۆك و تەکنیکا فلمێن دیتر، ئەوە کۆ د ناڤا خوەدا (٥) چیرۆکێن جودا ژ هەڤە دگرت، کۆ هەر کاراکتەرەك ژ ئالیێ کەسایەتی، ژینگەهـ و ژیانێ و چیرۆکێڤە هیچ پەیوەندیەك ب هەڤ نینە، ئانکو روویدان و گرێیێن ڤێ چیرۆكێ نە ل پێشی و نە ل پاشیا چیرۆكێ پەیوەندی ب هەڤە نینە، بەلکو هەر یەك ژ وان پێنچ چیرۆکان چیرۆکەك تەمام ژهەڤ جودانە، ئەڤ ژی تشتەکێ نویە د ناڤا جیهانا چیرۆك و تەکنیکا فلمێن جیهانێدا، لێ پشتی ڤێ یەکێ فلمێ ( بابل-babel 2006 ) یێ دەرهێنەرێ مەکسیکی (ئەلێخاندرۆ گونزالێز) ئیلهام و تەکنیکا چیرۆکا فلمێ (بابل) ژ ڤی فلمی وەرگرتیە، کۆ ئەو ژی ب هەمان شێوە د ناڤا چیرۆکا ڤی فلمیدا (٥) چیرۆکان ب خوەڤە دگرت، هەروەسا ڤی فلمی خەلاتێ ئوسکار ستاندیە ل سالا (٢٠٠٧) ژ زادەڤێ (ئەلێخاندرۆ گونزالێز) ب خوە ژی دبێژت: ئێکەمین جار کۆ فلمێ (یۆل) ل فلمەفیستڤالا (کان)ێ دیتیە، بڕیار دایە کۆ ببیتە دەرهێنەر، هەروەسان د فلمێ (زە رێڤنێنت – The Revenant)دا، گەر تەماشەی دیمەنێ کۆ کاراکتەرێ سەرەکی ( لیۆناردۆ دیکاپریۆ – Leonardo DiCaprio) ڕۆلی دگێرت، دەما د ناڤا بەفرێدا هەسپێ خوە دکوژت، ئیلهاما ڤی دیمەنی ژ فلمێ (یۆل) هاتیە وەرگرتن، دەما (سەید عەلی) د ناڤا بەفرێدا هەسپێ خوە دکوژت، کو ژ بەری نها ئەڤی کاراکتەری ب فلمێ ( تایتانیك) خەلاتێ ئۆسکارێ نەبربوو، هەتا کۆ ب ڤی فلمی ئۆسکار بری، هەروەسا (ماڕتین ئیسکۆرسیزی – Martin Scorsese) دبێژت: ئەگەر من ژبەری درستکرنا فلمێ (شۆفێرێ تەکسیێ – Taxi driver1976) یلماز گونایی ناسکربا، ب ئاوا و بینینەکا دی دا ڤی فلمی دروست کەم، ئەز دشێم بێژم “یلماز گونایی ” کارتێکرنەکا مەزن ل سەر سینەمایا جیهانی هەیە، هەروەسا یلماز گونایی کاریە گاریگەریەکا مەزن ل سینەما و سینەماکارێن ئیرانی هەیە وەکە ( ئەمیر نادری و موحسین مەخمەلباف) کۆ کاریگەریەکا مەزن ل سەر وان دیارە و مفا ژ تەجروبەیا وی وەرگرتیە، هەتا نها ژی د قوتابخانێن سینەمایدا بەرهەمێن وی یێن هەرە زندی وەکە وانەیان دهێنە خواندن و دهێتە گۆتن.

ئەمێ ل ڤر باس ل فلمێ (یۆل) بکن، کۆ ڤی فلمی ب شێوەیەکی جوان و بزانەبوون کاریە باس ل گوهۆڕینەکا مەزن بکەت، بەلێ ئەڤ گوهۆڕینە چ بوو؟
بەرسڤ ژی ئەوە کۆ ئەڤێ گوهۆڕینا مەزن پەیوەندی ب ئەوێ زولمێڤە هەبوو، یا کۆ زێدەتر ژ (٢٠) ملیۆن کوردێن تورکیا ب سەرێ وان هاتیە، ئەو ژی خراپکرنا زێدەتری (٣٠٠٠) گوندێن کوردان، جینۆسایدێن مەزن ل دژی مرۆڤایەتیێ، ژینگەهـ و ژیانا خەلکێ کوردستانێ و ژ ناڤبرنا هونەر، زمان، چاند و دیرۆکا مللەتێ کورد، لێ بەلێ ئەڤ جینۆسایدە باس لێ نەهاتیە کرن و هاتنە ڤەشارتن.

-کورتیا چیرۆکا فلمێ یۆل:
پێکهاتەیا چیرۆكا ڤی فلم باس ل چیرۆکا (٥) کەسان دکەت، کۆ د زیندانێدا بەند کرینە، پاشی بڕیار دهێتە دان، کۆ ئەو (٥) زیندانیە دەرفەت بۆ وان بهێتە دان بۆ دەمێ حەفتیەکێ ڤەگەڕنە مال و پاشی ڤەگەڕنە زیندانێڤە.

سەید عەلی کاراکتەرێ سەرەکیە د ڤی فلمیا، دەمێ کۆ دگەهیتە مالێ، دەنگوباسێن خیانەتا خێزانا وی دگەهیتێ، ڕۆیی ب ڕۆیی دبیت، بەلێ دەمێ کۆ بنەمالا وی و خێزانا هەڤژینا وی دڤێن خێزانا وی بکوژن و پیێ خوە ل سەر ئەڤێ چەندێ دەینن و شەرەف و نامووسا خوە بپارێزن و پاقژ بکن، (سەید عەلی) دژایەتیا ئەڤێ چەندێ دکەت، ئەو داب و نەریت و شەرتێن ئاینی یێن کۆ دبنە ئەگەر، ڕێ ب ئەڤێ چەندێ نادەت، ژبەرکو ژ زاڕۆکینیا خوەڤە هەردوو عاشقێن هەڤ بووینە، لێ زینێ د ناڤا بەفرێدا د قەرست و دمرت، پاشان (سەید عەلی) ژ بۆ جهەکی نەدیارڤە دچیت.

مێهمەت سەلاح دەمێ دزیکرنێ ب چەکڤە لگەل برایێ هەڤژینا خوە ل بانکەکێ دهێنە گرتن و (مێهمەت) خوە ژ دەستێن پۆلیسان خلاس دکەت و برایێ هەڤژینا وی دهێتە کوشتن ب دەستێ پۆلیسان، ب ڤێ تاوانێ دهێتە زیندان کرن، دەما کو (مێهمەت) ڤەدگەڕێ ئامەدێ باب و برایێن هەڤژینا وی (ئەمینە) دبنە ڕێگر و نەڤێن کچا خوە ڤەگەڕینن، پشتی تێکوشینەکا مەزن (مێهمەت) زاڕۆکێن خوە دڕەڤینت و ب ڕێیا شەمەندەڤڕێ ژ ئامەدێ دەردکەڤن، لێ برایێ هەڤژینا وی ئامینە هەردووکان د شەمەندەڤڕێدا دکوژت.

یوسف کاراکتەرەکی شەیدایێ دیتنا ئەڤینا خوەیە، دەما د زیندانێدا هەردەم چاڤەڕێی نامەیا هەڤژینا خوەیە، لێ چ نامە ژ بۆ وی ناهێن، یوسڤ بتنێ د وێ زیندانێدا خودانێ ڕەکەهەکێیە و د ناڤا وێ ڕەکەهێدا بالندەیەك هەیە، کو مزگینیا چوونێ بۆ وی ددەت، پشتی چەند ڕۆژان ژ وێ مزگینیێ دەرفەت ژ بۆ وی ژی دهێتە دان و د ڕێدا ناسنامەیا وی وندا دبیت، ژبەر وی سیستەمێ توندێ سەربازی، پولیس ناهێلن ڤەگەڕە مال و دکەنە د ژێر چاڤدێریا خوەدا.

عومەر: دەما کو (عومەر) ڤەدگەڕیتە گوندێ خوە، د ئەوی دەمیدا سەربازان گوند یێ دەینایی ل بن کۆنتڕۆلا خوە و ل دژی کەسێن وی گوندی ڕادبن و دکوژن ب تاوانا قاچاخچیتیێ ل سەر سنووێن باکوورێ کوردستانێ و ڕۆژئاڤایێ کوردستانێ، عومەر عاشقی گولبهارێ دبیت، لێ دەما سەربازێن تورکان برایێ وی دکوژن، نەچار دبیت، ل گۆڕ وان دابونەریتێن کۆ ل سەر جڤاکا کوردی زالن، ژنبرایا خوە ل خوە مەهر دکەت، دەما (عومەر) دبێژیتە ژنبرایا خوە (” سەرێ مە ساخ بیت، تو دزانی ئێدی زلامێ تە ئەزم “)، پشتی هینگێ ژبەر ئەڤان بوویەر و کاودانان خوە ناگریت، بڕیارێ ددەت و دچیتە چیایی د ناڤ ڕێزێن شۆڕەشێدا.

مەولود: دەما ژ زیندانێ دزڤڕیت، کچەکێ ب ناڤێ ( سەیران ) دخوازیت، د ڤێ چیرۆکێدا ئەوێ چەندێ دگەهینیت، کۆ باب سالاری و بندەستیا ژنێ نەریتەکە د ناڤا جڤاکێ تورک و کورداندا، ژبەرکو دەما خواستنا سەیرانێ مەولود دەست ب شەرت و مەرجێن خوە دکەت بۆ پشتی هەڤژینیێ، ئانکو هەر تشتێ (مەولود) بخوازت و بێژت، دڤێت (سەیران) وەکە شەرت و مەرجێن (مەولود)ی تەڤ بگەڕت، لێ یا سەیر ئەوە کۆ سەیران ب سینگەکێ بەرفرە ئەڤان شەرت و مەرجان دپەژرینت و گەلەك ب ئەڤان ئاخفتنان کەیفخوەشە.

ئەنجام: ئەوا کۆ مە دڤێت بێژین، گونەیی ڤیایە (٥) چیرۆکێن ڕەنگین و جودا ژهەڤدوو د ناڤا جڤاکێ کورد و ترکاندا نیشانی مە بکەت، هەروەسان باس ل وێ سیستەما سەربازیا توندا دەولەتا وێ دەمێ یا تورکان بکەت، ڕاستیا دورهێلا کۆ جڤاك تێدا دمەشت و وان داب و نەریت و دیتنا ئاینی کۆ ل سەر جڤاکی د زالن شڕۆڤە بکەت.
هەروەسا گونەیی ڤیایە ژ بۆ دەولەتا تورك باس ل ڕەڤینا خوەیا ژ زیندانێ بکەت، چونکی دەما تەماشەیی دوماهیا فلمی بکەین، دێ بینین کۆ ڤەگەڕا وان (٥) زیندانیان نەدیارە و کاراکتەرێن زیندانێ ژ بۆ زیندانێ ڤەناگەڕن.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *