ئومێد سەگڤان

هەفپەیڤین: ئومێد سەگڤان

زمان زانستەک بەرفرەهـ و کوویرە. ژ بەر هندێ ژى بەردەوام د وەرار و گوهۆرینێ دایە، گەلەک زمان ژ ناڤ دچن و گەلەک ژى پتر بەربەلاڤ دبن و رهێن خوە موکم دکن، ژ بەر هندێ ژى پێدڤیە بەردەوام ئەڤ زانست بهێت لێکۆلین و بکەڤت بەر تیشکێن شرۆڤەکرن و ئەنالیسێ، نەمازە زمانێن مللەتێن بندەست و یێن ل بەر نەمانێ. ژ بەرهندێ مەفەر دیت ئەم هەڤپەیڤینەکێ د گەل (ژیروان سەعید حاجى) مامۆستا ل پشکا زمانێ کوردى، ل زانکۆیا زاخۆ بۆ مالپەرێ خەدەنگ ل داربخن:

وەکى دیار زمانێ کوردى ژ وان زمانێن تێر دیالێکت و دەڤوکێن هەرێمى نە، گەلو ئەڤ زێدەهیا دیالێکتان بۆ چ ئەگەر دزڤرن؟

م.ژیروان: زمان ئالاڤێ پەیوەندیکرن و گەهاندنێ یە د ناڤبەرا تاکێن جڤاکى دا و ب رێکا زمانى پەیوەندى وگەهاندن دهێتە ئەنجامدان. زمان دابەش دبت لسەر دوو جۆرە دیالێکتان، یێن هەرێمى و دیالێکتێن پیشەیى. دیالێکتێن هەرێمى ژ ئەگەرێ جۆگرافى و سیاسەتێ درۆست بووینە و دیالکێتێن پیشەیى ژ ئەگەرێ چین و تۆخمێن جڤاکىیدا وەک چینا خوێندەوار و چینا جووتیاران…هتد پەیدابووینە.

چ بەلگە و ئەرگۆمێنت هەنە ژ بۆ کو ئەم دیالێکتا رەسەن و خورستى دەست نیشان بکن؟

م. ژیراوان: چ پێ نەڤێت هەر دیالێکتەک بۆ خەلکێ وێ هەرێما لێ دهێتە بکارئینان دیالێکتەک رەسەن و خورستی یە،  چونکە هەر دیالێکتەک ئاخفتنکەر و بکارهێنەرێن خوە هەنە، و هەردەما دیالێکتەک بوویە زمانێ زانستى یان دەستهەلاتێ ل وى دەمى دێ ئەو دیالێکت ب بهاتر کەڤیت، بۆ نمووونە زمانێ لاتینى لدەستپێکێ زمانێ گۆندەکێ بچوویک بوو ل ئیتالیا، لێ ب رێکا زانست و دەستهەلاتێ بوویە زمانێ ئێکێ ل سەردەمێن کەڤن ل جیهانێ و پاشى ئەڤ زمانە نەما و مر.

بۆچى نڤیسکار, دەزگەهێن راگەهاندنێ و ناڤەندێن ئەکادیمى و پەروەردەى نەشیانە خوە ژ دەڤوکا خوە رزگار بکن؟

م. ژیروان: لڤێرێ مە پێدڤى ب سیاسەتا زمانى هەیە، کو دڤێت هەلبژاردنا دیالێکتەکێ ببیتە دیالێکتەکا سەرەکى یا نڤێسین و وەشانێ، و هەر نڤیسەر و دەزگەهێن ڕاگەهاندنێ بوارەکێ یان سیایەتەکا زمانى هەلدبژێرن و پەسەند دکن.

تو د گەل وێ چەندیێ کو هندەک دەڤوک ل سەرحسابا زمانێ ستاندارد ژناڤ بچن، نموونە دەڤوکا بەهدینى؟

م. ژیروان:ب هیچ شێوان هەلبژاردنا دیالێکتەکێ زمانەکێ ستاندارت نابیتە ئەگەرێ ژناڤچوونا دیالێکتەکێ، لێ ئەگەر ئاخفتنکەرێن دەڤۆکێ بخۆ دەست ژ دیالێکتا خۆ بەردان هینگێ دێ مریت.  

دەڤوکا مرۆڤى چ پەیوەندى ب هزرا مرۆڤى ڤە هەیە؟

م. ژیروان: هزرکرن کریارەکە ب مەژى ڤە گرێدایە و ئەو هزر هەر ب رێکا زمانى دهێتە دەربڕین.

گەر ژ تە بهێت داخازکرن، دێ کێژ دیالێکتا کوردى بۆ زمانێ ستاندارد هەلبژێرى؟

چ پێنەڤێت دێ کرمانجیێ هەلبژێرم، چونکى دبینم کورد هەمى هەوڵددن د ڤێ دیالێکتێ دا نێزیکى ئێک ببن. هەر وەسان گەنجینەک مەزن  یا ئەدەبى ب ڤێ دیالێکتێ هاتیە نفیساندن، بێگۆمان نموونێن مینا داستانا مەم و زین، جزیرى و فەقى، هەروەسان بزاڤا ڕۆشەنبیرى یا مالاتا بەدرخانیان، کو ب رێکا ڤێ دیالێکتى خزمەتەک مەزن بۆ زمانێ کوردى پێشکیش کریە.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *