ئومێد سەگڤان

دلەکێ لاواز بەرهەمەک ڤەگێرانکى یێ ڕۆماننڤیسێ ڕۆس فیۆدۆر دۆستۆیڤسکى یە، کو دکەڤت د ژانرێ چیرۆکا درێژ دا و ژ لایێ (شەمال ئاکرەیى) ڤە ژ زمانێ ئنگلیزى بۆ سەر زمانێ کوردێ هاتیە وەرگێران، کو ژ (١٠١) رووپەلان پێک دهێت.

ئەڤ چیرۆک ل سەر ژینا دو هەڤالانە، ئێک ژ وان ب ناڤێ ڤسیا، کو لەهنگێ چیرۆکێ یە، یێ دوێ ئەرکادى یە هەفالەک دلسۆز و هاریکارە بۆ فاسیایى و هەموو گاڤان پشتەڤان و پشتگیرە. ڤاسیا کارمەندە ل و ئوفیسەکێ کار دکت و د سەر حالان رە ئەڤیندارێ کچەک هەژارە ب ناڤێ (لیزانکا) کو ژ خوە رە خواستیە و ب کاروبارێ شەهیانا خوە ڤە خەریکە. ڕۆژەک ژ وان ڤاسیا ب کارەکێ دهێت راسپاردن، کو ژ وى دهێت داخازکرن، تشتەکێ بنڤیسە, هەلبەت د چیرۆکێ دا نەهاتیە ئاشکەراکرن ئەو تشت چیە؟ ڤاسیا ژى شەڤ ڕۆژێن خوە دکت ئێک دا کو وى کارى ب درۆستى ئەنجام بدت، ئەو کار ب وى رە پر سەخت و ئالۆز دبت و دبت ئەگەرێ تێکچوونا رەوشا وى، و ژ وى را دبت کابۆس. ترسەک مەزن ل بەرامبەر وى کارى بۆ وی چێدبت و دترست ب جوانى ئەرکێ خوە ئەنجام نەدت و دلێ رێڤەبەرێ وى ژ وى سار ببت. ژ بەر هندێ نەشێت ب درۆستى وى کارى ئەنەنجام بدت و ڕۆژ ب ڕۆژێ دەروونێ وى  ئالۆز دبت و وى بەرەڤ دیناتیێ ڤە دهاژۆت حەتا کو دین دبت و داخلى نەخوەشخانا دینان دکن. پشتى دوسالان ژى دەزگرا وى لیزانکا شیوى دکت و ئەو خەونێن ڤاسیایى ئاڤاکرین ب جارەکێ خۆپان دبن و پۆچ دبن. چیرۆک ژى ب دوماهى دهێت.

   د ڤێ چیرۆکێ دۆستۆیڤیسکى ب کوراتى چوویە د ناڤ مژارەک دەروونى و گران دە، ئەو ژى دەستپاکى و راستگۆیە. هەلبەت وەکو هەموو بەرهەمێن وى مژارا گونەهـ، ڤەدەربوون، بێکەسى د ڤێ چیرۆکێ دا زاڵە. ئەو قەهرەمانێ ب ناڤێ ڤاسیا کەسەک زێدە هەستیارە، ژ بۆ کو حەزکرنا دەورووبەرا ژ دەست نەدت ب جدى کارێ خوە ئەنجام ددت و ئەڤ جدیبوونە دگەهت ئاستەک نەئاسایى و بەرڤ ئاراستەیەک مژدار و تارى ڤە دچت. بێ گۆمان لایەنەک رەخنا سیاسى د ڤێ چیڕۆکێ دا زاڵە، ترس ژ دەستدانا کارى سەدەمێ سەرەکیێ ڤی جدیبوونا بێ بنەما و گرانە. ئەڤ ژى ب سەرێ خوە هێرشەک میتافۆرە بۆ دەستهەلات و سیستەما وى سەردەمى یا ڕۆسى. ل ڤێ دەرێ دیسا وەکە جاران دوستویڤیسکى قالا ترس ژ تنێبوونێ دکت، ئەڤ گەنجە د سەرێ خوە دا هڤیێن مەزن د گەل لیزانکایێ چێدکت، لێ لایەنێ ژ دەستدانێ ژى ژ بیر ناکت، ژ بەر کو ئەو ژ پیاڤە لەنگە و ئەڤ کێماسى وى هەرتم دترسینت کو لیزانکایێ ژ دەست بدت. ژ رەخەک دی ڤە کەسەک باش و ساخلەمە د کارێ خوە دا، رەنگە ئەڤ تایبەتمەندى ژ سیستەمەک چەوسێنەر و زووردار بهێت.

   پشتى نەشیانا ئەنجامدانا ڤی کارێ پێ هاتى راسپاردن، ڤاسیا دکەڤت کابۆس و رەوشێن ترسناک دا و ل دوماهیێ دین دبت و ئاقلێ خوە ژ دەست ددت. ریڤەبەرێ وى پرس ژ هەڤالێ وى دکت:

_کابێژە من چەوا گەهشتیە ڤێ رەوشێ؟ چما دین بوویە؟

ئەرکادى لێڤێن خوە ژێک ڤەکرن و گۆت:

-ژ بەر دانپێدانا وى ب چاکیێ. ر.٩٣

ل ڤێ دەرێ پرسەک دهێت ئازراندن، ئایا دانپێدان ب چاکیێ دیناتیە؟

   ل گۆر نەرینا دۆستۆیڤیسکى کەسێن کو دین دبن، ئەو خوەدى رەوشتەک بلند و مەعریفەتەک مەزنن د جڤاکى دا. لێ بەلێ ناهێن تێ گەهاندن و ژ لایێ دەورووبەرى ڤە ناهێن پەسەندکرن، لەوران مەیلا وان بەر ب دیناتیێ ڤە دچن. ژ بەر کو کەسێن ژ رێزێ شیانێن گونجاندنێ هەنە و دشێن خوە ب هەموو رەنگان د گەل سیستەمى و دەورووبەران بگۆنجینن. لێ کەسێن چاک، نە ب ڤى رەنگى نە، ئەو د ناخێ خوە دە دگەهن وێ باوەریی دڤێن راست هزر بکن، راست باخڤن و راست بمەشن. لێ د دەمەکێ دا  ژێوار نەوەهایە و ل جهەکێ دسەتمنن و دین دبن.

نمونێن ب ڤی ئاوى گەلەکن د یرۆکا مرۆڤایەتێێ دا هەنە, هەر ژ سەدەما یونانیان یا ئەنتیک هەیا سەردەما نوو، گەلەک کەسایەتیێن ناڤدار کەتینە د رەوشەک وەها یا دیناتیێ دا. ژ خوە موتیفەک بەربەلاڤە  سەر زارێ خەلکێ و د چیرۆک و حیکایەتان دا ژى ئەڤ کەسایەتى دهێن ڤەدیتن.

 

    چاڤکانى:

فیۆدۆر دوسیۆیەڤیسکى، دلەکێ لاواز، و. شەمال ئاکرەى، وەشانێن پرۆژێ بەندەر، دهوک، ٢٠١٩.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *